Risvandamál er algengur kvilli sem getur haft djúpstæð áhrif á lífsgæði karla. Risvandamál geta haft áhrif á ýmsa þætti í lífi karla, þ.m.t. sambönd og tilfinningalega vellíðan. Þau geta einnig leitt til minnkaðs sjálfstrausts, streitu og vandamála í samböndum, auk þess að skerða almenn lífsgæði.

Hvaða þýðingu getur það haft að vera með risvandamál?

Karlmaður með risvandamál á yfirleitt í erfiðleikum með að fá eða viðhalda stinningu sem er nógu mikil fyrir kynmök. Risvandamál geta einnig falið í sér að missa stinningu meðan á kynmökum stendur.

Risvandamál geta stafað af ýmsum líkamlegum og andlegum þáttum og lífsstílsþáttum, sem geta haft veruleg áhrif á lífsgæði karla.

Langvinn eða regluleg risvandamál

Sumir karlar geta upplifað langvinn eða regluleg risvandamál sem virðast ekki hverfa. Þessi vandamál geta stafað af alvarlegra undirliggjandi heilsufarsástandi. Heilbrigðisstarfsmaður getur hjálpað til við að greina undirliggjandi líkamlega eða andlega þætti sem geta stuðlað að risvandamálum og útbúið árangursríka meðferðaráætlun.

Að upplifa risvandamál reglulega getur haft neikvæð áhrif á lífsgæði karla og leitt til minnkaðs sjálfstrausts, streitu og vandamála í samböndum.

Risvandamál sem eru sjaldgæf eða koma öðru hvoru

Hjá mörgum körlum eru risvandamál tímabundin og vara í stuttan tíma. Orsakir sjaldgæfra risvandamála eða risvandamála sem koma öðru hvoru geta verið mismunandi og geta meðal annars verið streita, frammistöðukvíði, áfengisneysla eða aukaverkanir lyfja.

Í sumum tilfellum geta einfaldar lífsstílsbreytingar, eins og að draga úr streitu, takmarka áfengisneyslu eða skipta um lyf, hjálpað til við að bæta stinningargetu. Í öðrum tilfellum getur lífsstílsbreyting ásamt læknismeðferð leyst vandamálið.

Hverjir verða fyrir áhrifum risvandamála

Risvandamál geta haft áhrif á karla á öllum aldri þó þau séu algengust hjá körlum eldri en 40 ára. Hins vegar getur tíðnin verið vanmetin vegna fordóma í tengslum við greiningu risvandamála.

Risvandamál tengjast oft öðrum sjúkdómum, svo sem hjarta- og æðasjúkdómum og sykursýki. Þar af leiðandi geta eldri karlar, sem eru líklegri til að vera með aðra heilsufarskvilla, verið í meiri hættu á að fá risvandamál.

Risvandamál tengjast einnig andlegum þáttum, svo sem streitu, kvíða og þunglyndi, sem geta stuðlað að risvandamálum hjá körlum á öllum aldri. Taugaskemmdir og vandamál í samböndum geta einnig stuðlað að risvandamálum hjá körlum. Lífsstílsþættir, eins og reykingar og óhollt mataræði, geta haft áhrif á tauga- og æðakerfið sem tekur þátt í að ná eða viðhalda stinningu.

Risvandamál hafa áhrif á karla á öllum aldri

Samkvæmt rannsókn í Massachusetts Male Aging Study (MMAS) eru 40% karla á fimmtugsaldri með einhvers konar ristruflanir. Sýnt hefur verið fram á að þetta hlutfall aukist um 10% fyrir hvern áratug eftir fertugt. Um 50% karla á sextugsaldri upplifa risvandamál, 60% karla á sjötugsaldri upplifa þau og svo framvegis.

Risvandamál tengjast oft öðrum heilsufarskvillum eins og sykursýki, offitu og taugavandamálum. Þetta gæti útskýrt hvers vegna eldri karlar eru líklegri til að upplifa risvandamál þar sem þeir eru líklegri til að vera með langvinnan sjúkdóm. Næstum 95% eldri fullorðinna eru með að minnsta kosti einn langvinnan sjúkdóm og um 80% eru með tvo eða fleiri langvinna sjúkdóma.

Geta ungir karlar fengið risvandamál?

Öldrun er eðlilegt ferli sem getur leitt til minnkunar á sléttum vöðvum í getnaðarlimnum. Eftir að um 15% af vöðvanum hefur brotnað niður geta einkenni risvandamála komið fram.

Þótt risvandamál verði algengari með hækkandi aldri geta yngri karlar upplifað risvandamál af mismunandi ástæðum. Yngri karlar geta upplifað þau vegna andlegra þátta, eins og þunglyndis eða kvíða, eða líkamlegra heilsufarskvilla, eins og sykursýki. Um 30% til 90% karla með sykursýki 1 geta upplifað risvandamál sem einkenni.

Hjá yngri körlum geta andlegir þættir, eins og þunglyndi, frammistöðukvíði eða streita í samböndum, átt þátt í risvandamálum. Vímuefna- og áfengisneysla getur einnig haft áhrif á heilleika æða og blóðflæði, sem leiðir til aukinnar hættu á risvandamálum.

Ein rannsókn leiddi í ljós að áhættuþættir hjarta- og æðasjúkdóma geta stuðlað að risvandamálum hjá yngri körlum og þá ætti að meta til að hægt sé að veita viðeigandi klíníska meðferð. Risvandamál geta verið snemmbúin vísbending eða merki um hjarta- og æðasjúkdóma.

Hvernig risvandamál geta haft áhrif á sambönd

Risvandamál geta haft veruleg áhrif á sambönd. Þau geta leitt til vonbrigða, kvíða og minna sjálfsálits hjá þeim sem upplifir risvandamál. Maki þeirra getur einnig fundið fyrir vonbrigðum, höfnun eða áhyggjum af sambandinu.

Risvandamál geta einnig valdið tilfinningalegri fjarlægð milli fólks í samböndum sem geta leitt til minni nándar og minni kynferðislegri ánægju í sambandinu.

Skilningur á áhrifum risvandamála hjá körlum getur hjálpað heilbrigðisstarfsmönnum að búa til einstaklingsmiðaðar meðferðaráætlanir sem eru sérsniðnar að markmiðum sjúklingsins. Með réttri meðferðaráætlun geta karlar sigrast á risvandamálum og lifað heilbrigðu og gefandi kynlífi.

HEIMILDIR
  • Velurajah R, Brunckhorst O, Waqar M, McMullen I, Ahmed K. Erectile dysfunction in patients with anxiety disorders: a systematic review. Int J Impot Res. 2022 Mar;34(2):177-186. doi: 10.1038/s41443-020-00405-4. Epub 2021 Feb 18. PMID: 33603242; PMCID: PMC8964411.
  • Isidori AM, Giammusso B, Corona G, Verze P. Diagnostic and Therapeutic Workup of Erectile Dysfunction: Results From a Delphi Consensus of Andrology Experts. Sex Med. 2019 Sep;7(3):292-302. doi: 10.1016/j.esxm.2019.04.001. Epub 2019 Jun 10. PMID: 31196744; PMCID: PMC6728771.
  • Çayan S, Kendirci M, Yaman Ö, Aşçı R, Orhan İ, Usta MF, Ekmekçioğlu O, Kadıoğlu A. Prevalence of erectile dysfunction in men over 40 years of age in Turkey: Results from the Turkish Society of Andrology Male Sexual Health Study Group. Turk J Urol. 2017 Jun;43(2):122-129. doi: 10.5152/tud.2017.24886. Epub 2017 Jun 1. PMID: 28717533; PMCID: PMC5503428.
  • Verze P, Margreiter M, Esposito K, Montorsi P, Mulhall J. The Link Between Cigarette Smoking and Erectile Dysfunction: A Systematic Review. Eur Urol Focus. 2015 Aug;1(1):39-46. doi: 10.1016/j.euf.2015.01.003. Epub 2015 May 20. PMID: 28723353.
  • Ciaccio V, Di Giacomo D. Psychological Factors Related to Impotence as a Sexual Dysfunction in Young Men: A Literature Scan for Noteworthy Research Frameworks. Clin Pract. 2022 Jul 6;12(4):501-512. doi: 10.3390/clinpract12040054. PMID: 35892440; PMCID: PMC9326597.